Արթիկի տաճար
7-րդ դարի տուֆակերտ տաճար՝ հայկական վաղ միջնադարյան ճարտարապետության ուշագրավ օրինակ
Արթիկի տաճարը, որը հայտնի է նաև որպես Սուրբ Գևորգ եկեղեցի, Շիրակի մարզի վաղ միջնադարյան ամենաուշագրավ հուշարձաններից է։ Այն կառուցվել է 7-րդ դարում՝ տեղական կարմրավուն տուֆից։ Տաճարի գմբեթը և վերին հատվածները չեն պահպանվել, սակայն կանգուն պատերն ու կամարները բավական են կառույցի երբեմնի ծավալն ու ճարտարապետական մտահղացումը պատկերացնելու համար։
Ինչով է առանձնանում տաճարի ճարտարապետությունը
Սուրբ Գևորգը պատկանում է կենտրոնագմբեթ, խաչաձև եկեղեցիների տիպին և իր հորինվածքով մոտ է Մաստարայի եկեղեցուն։ Չորս ուղղությամբ բացվող խորանները միավորվել են կենտրոնական գմբեթի տակ՝ ստեղծելով ներսից ընդարձակ, իսկ դրսից՝ հստակ ու հավասարակշռված ծավալ։ Թեև գմբեթն այլևս չկա, պահպանված պատերի բարձրությունը ցույց է տալիս, թե որտեղից է սկսվել գմբեթատակ անցումը։ Նմանատիպ հորինվածք կարող եք տեսնել նաև Մաստարայի եկեղեցում։
Ուշադրություն դարձրեք Արթիկի տուֆին
Տաճարի արտաքին տեսքի գլխավոր առանձնահատկություններից մեկը տեղական տուֆի հարուստ գունային երանգներն են։ Խորանների վրա պահպանված զույգ կամարները հենվում են նրբագեղ կիսասյուների և խոյակների վրա։ Առավոտյան ու մայրամուտից առաջ թեք լույսը հատկապես լավ է ընդգծում քարերի գույնը, կամարների ռիթմն ու քանդակային մանրամասները։
Ինչ տեսնել ներսում
Տաճար մտնելիս նախ դիտեք խորանների կիսաշրջանաձև կառուցվածքը, ապա հայացքը բարձրացրեք դեպի պահպանված կիսագմբեթներն ու բաց կենտրոնական հատվածը։ Այդ դիրքից առավել հեշտ է պատկերացնել նախնական ծածկն ու գմբեթը։ Հուշարձանի շարվածքը խոցելի է, ուստի մի բարձրացեք պատերի, կամարների կամ թափված քարերի վրա։
Հարևան հին եկեղեցին
Սուրբ Գևորգից արևելք գտնվում է ավելի փոքր և ավելի վաղ կառուցված եկեղեցի, որը տարբեր աղբյուրներում հիշատակվում է որպես Սուրբ Աստվածածին կամ Սուրբ Մարինե։ Այն առանձին հուշարձան է, ոչ թե մեծ տաճարի մատուռը։ Կառույցը թվագրվում է 4–6-րդ դարերով և համադրում է բազիլիկ ու խաչաձև գմբեթավոր եկեղեցիներին բնորոշ լուծումներ։ Երկու հուշարձանների մասին լրացուցիչ տեղեկություն ներկայացված է Պատմամշակութային ժառանգության գիտահետազոտական կենտրոնի հրապարակման մեջ։
Ինչպես կազմակերպել այցը
Տաճարը գտնվում է Արթիկ քաղաքի կենտրոնական հատվածում և Երևանից մոտ 105 կմ հեռավորության վրա։ Հանգիստ շրջելու, ներսն ու արտաքին հարդարանքը դիտելու և հարևան եկեղեցի այցելելու համար նախատեսեք մոտ 40–60 րոպե։ Լավագույն լուսավորությունը սովորաբար լինում է վաղ առավոտյան կամ ուշ կեսօրին։ Տարածքը բացօթյա է, ուստի հարմար կոշիկն ու եղանակին համապատասխան հագուստը կարևոր են։
Ինչի հետ համատեղել այցելությունը
Եթե հետաքրքրվում եք վաղ միջնադարյան հայկական ճարտարապետությամբ, Արթիկից հետո կարող եք այցելել Թալինի տաճար կամ Արուճի տաճար։ Այլ ուղղություններ ընտրելու համար օգտվեք Հայաստանի տեսարժան վայրերի ցանկից։
Հաճախ տրվող հարցեր
Պատվիրել մասնավոր տրանսֆեր
Ավելացրեք այս կանգառը ձեր ուղևորության մեջ, տեսեք ամբողջ երթուղին քարտեզի վրա և համեմատեք տեղական վարորդների առաջարկները։
