Մեծամորի պատմահնագիտական վայր
ԱՐՄԱՎԻՐ ՄԱՐԶ • ՀԱՅԱՍՏԱՆ

Մեծամորի պատմահնագիտական վայր

Բազմաշերտ ամրացված բնակատեղի՝ մետաղագործության հետքերով, դամբարանադաշտով և շարունակվող պեղումներով

Հրապարակված
Թարմացված

Մեծամորի պատմահնագիտական վայրը գտնվում է Արմավիրի մարզի Տարոնիկ գյուղի մոտ։ 1965 թվականին սկսված պեղումները բացահայտել են ամրացված բնակատեղի, բնակելի թաղամասեր, արտադրական հատվածներ, սրբավայրեր և ընդարձակ դամբարանադաշտ։ Վաղագույն շերտերը վերաբերում են էնեոլիթին, բնակավայրը զարգացել է բրոնզի ու երկաթի դարերում, մ.թ.ա. 8-րդ դարում ընդգրկվել Ուրարտուի կազմում, իսկ բնակավայրում կյանքը շարունակվել է նաև հետագա դարերում՝ մինչև 17-րդ դար։

Մեծամորի ամրացված բնակատեղիի պահպանված հատվածը։ Լուսանկար՝ Well-read MountainMan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, չափափոխված։

Ամրացված բնակատեղին և մետաղագործությունը

Մեծամորը հատկապես կարևոր է հնագույն մետաղագործության ուսումնասիրության համար։ Պեղվել են պղնձի ու բրոնզի մշակման հետ կապված հնոցներ, խարամ, ձուլման կաղապարներ և գործիքներ։ Արտադրական գոտու առանձին կառույցների նշանակությունը տեղում միշտ չէ, որ հեշտ է տարբերել, և այստեղ օգտակար են հնավայրի հատակագիծն ու էքսկուրսավարի բացատրությունները։ Նոր պեղումների արդյունքները հրապարակում է հայ-լեհական հնագիտական առաքելությունը։

Բլրի քարե պատերը տարբեր ժամանակաշրջանների են պատկանում։ Շարվածքի ձևի և սենյակների հատակագծի տարբերությունները ցույց են տալիս, որ բնակավայրը բազմիցս վերակառուցվել է։ Ժայռափոր փոսերն ու նշանները հանրամատչելի նյութերում երբեմն ներկայացվում են որպես հնագույն աստղադիտարան, սակայն հետազոտողների շրջանում դրանց նշանակության վերաբերյալ միասնական կարծիք չկա։

Պեղված կառույցները ցույց են տալիս հնավայրի բազմաշերտ պատմությունը։ Լուսանկար՝ Well-read MountainMan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, չափափոխված։

Ինչ է ներկայացված թանգարանում

Թանգարան-արգելոցը բացվել է 1968 թվականին և պահպանում է ավելի քան 27 հազար առարկա։ Խեցեղենը, զենքերը, զարդերը, գործիքներն ու դամբարանային գտածոները ներկայացնում են բնակավայրի առօրյան, արհեստները և թաղման սովորույթները։ Հայտնի նմուշներից են բաբելոնյան տիրակալ Ուլամ-Բուրարիաշի անունը կրող ագաթե գորտաձև կշռաքարը և Կուրիգալզուի սարդոնիքսե կնիքը, որոնք վկայում են հեռավոր առևտրական կապերի մասին։ Տոմսերն ու ժամերը ստուգեք թանգարանի պաշտոնական էջում։

Այցելության տևողությունը և մոտակա վայրերը

Թանգարանի և հնավայրի համար նախատեսեք 1.5–2.5 ժամ։ Հագեք փակ կոշիկ, քանի որ արահետներն անցնում են անհարթ քարերի և հողի վրայով։ Մեծամորը կարելի է համատեղել Սարդարապատի հուշահամալիրի հետ կամ շարունակել դեպի Էջմիածնի մայր տաճար։ Օդանավակայանից ճանապարհը կարելի է կազմակերպել Երևանի օդանավակայանի տրանսֆերի միջոցով։

Հաճախ տրվող հարցեր

Վաղագույն շերտերը էնեոլիթյան են, իսկ հնավայրը զարգացել է բրոնզի ու երկաթի դարերում և բնակեցվել նաև ավելի ուշ։

Համակարգված պեղումները սկսվել են 1965-ին և շարունակվում են։

Այո։ Այդ մասին վկայում են հնոցները, խարամը, կաղապարներն ու գործիքները։

Ոչ։ Ժայռափոր օբյեկտների աստղագիտական մեկնաբանությունը դեռ վիճարկվում է։

Մոտ 1.5–2.5 ժամ՝ թանգարանի և բացօթյա հնավայրի համար։
Ճանապարհորդեք GAVAG-ով

Պատվիրել մասնավոր տրանսֆեր

Ավելացրեք այս կանգառը ձեր ուղևորության մեջ, տեսեք ամբողջ երթուղին քարտեզի վրա և համեմատեք տեղական վարորդների առաջարկները։

Սկսել ամրագրումը